Cố vấn mô hình cho startup hai mảng
Toja xây song song Toja Koi và TojaFarm — hai bài toán khác hẳn nhau. Họ cần một người đã đi qua cả đỉnh cao lẫn đổ vỡ để soi và phản biện mô hình trước khi xuống tiền.
Tôi đang trực tiếp làm cùng dự án này.
Toja xây song song Toja Koi và TojaFarm — hai bài toán khác hẳn nhau. Họ cần một người đã đi qua cả đỉnh cao lẫn đổ vỡ để soi và phản biện mô hình trước khi xuống tiền.
Tôi thiết lập nền vận hành cho cả hai nhánh và soi tình hình theo nhịp. Setup đúng từ gốc luôn rẻ hơn tái cấu trúc: với startup, một quyết định sai ở giai đoạn đầu có thể kéo theo hai năm sửa sai.
Toja là tên viết tắt của người sáng lập. Koi là con cá người ta nuôi bằng cả đời.
Ghép lại thành một lời cam kết mà ít ai để ý: anh ấy đặt tên mình lên thứ mình định nuôi lâu dài. Làm ăn kiểu đó thì không có đường lùi — sản phẩm hỏng là tên người hỏng theo. Tôi nhận lời cố vấn vì kiểu đặt cược đó, chứ không vì ngành cá koi đang được giá.
Chơi koi không phải thú chơi của người vội.
Người chơi koi chăm nước hơn chăm cá. Trong giới có câu gối đầu: nuôi nước trước khi nuôi cá. Nước chưa đạt thì con cá vài chục triệu về hồ cũng lụi. Người mới thì đổ tiền vào con cá; người chơi lâu đổ công vào hệ lọc.
Tôi ngồi xuống với Toja mà thấy mình đang nói chuyện nghề của chính mình. Doanh nghiệp cũng thế — người ta hay đổ tiền tuyển "cá to", trong khi cái hồ chưa xong. Người giỏi về một tổ chức chưa có hệ thống thì cũng lụi như con koi thả vào nước bẩn. Không phải lỗi con cá. Là lỗi cái hồ.
Người chơi koi nhìn cá con mà đoán dáng cá lớn. Họ trả giá cho tiềm năng chứ không cho hình dáng hôm nay. Nghề tôi cũng vậy: ngồi với một startup còn ngổn ngang, việc của tôi là nhìn ra mô hình này ba năm nữa thành hình gì — và chặn trước những nhát cắt sai ngay từ bây giờ.
Và người chơi koi sống bằng uy tín. Cộng đồng nhỏ, ai bán một con cá lỗi thì cả giới biết. Không có chỗ cho khôn lỏi. Đó là lý do ngay từ đầu tôi không dựng cho Toja một cái áo đẹp, mà dựng thứ chịu được soi xét: quy trình rõ, cam kết chất lượng rõ, sai ở đâu truy được tới đó.
Đây là dự án tôi đi cùng từ con số 0, không chỉ ngồi ngoài góp ý:
Website, TikTok, YouTube, Facebook — tất cả đều dựng mới từ con số 0, không kế thừa gì. Kênh chạy, và có video đạt 5,4 triệu view.
@tojakoicenter Kiếp nạn ai chơi Koi cũng từng gặp phải 🥹 #TOJAKoi #koifish #kienthuccakoi #drama
Nhưng tôi không kể con số đó như một chiến tích. Triệu view chỉ chứng minh một việc: câu chuyện đã chạm đúng người. Nếu phía sau không có quy trình giao hàng tử tế, lượt xem càng lớn thì vết rạn càng nhanh lộ. Lượt xem đưa khách tới cửa. Hệ thống mới giữ họ ở lại.
Cá koi có con sống qua trăm năm, truyền lại qua mấy đời chủ. Người ta không nuôi koi để ngắm một mùa.
Tôi cũng không dựng thứ đẹp trong một quý rồi rút. Tôi dựng thứ còn chạy được sau khi tôi rời tay — vì đó mới là nghiệp, thứ người ta gây dựng cả đời.
Toja Koi là mảng cá koi — ngành có đặc thù riêng: giá trị mỗi con hàng rất cao, khách kỹ tính, và uy tín người bán quyết định gần như tất cả.
Ngành này dễ chạy theo từng thương vụ lẻ. Nếu không có hệ thống, mỗi đơn là một lần làm lại từ đầu — và uy tín chỉ cần hỏng một lần là mất.
@tojakoicenter Kiếp nạn ai chơi Koi cũng từng gặp phải 🥹 #TOJAKoi #koifish #kienthuccakoi #drama
TojaFarm là mảng nông trại — bài toán khác hẳn Toja Koi: chu kỳ dài, phụ thuộc mùa vụ, và dòng tiền vào ra không đều.
Nông trại dễ rơi vào cảnh "có tài sản mà không có tiền mặt". Phải nhìn dòng tiền trước khi nhìn quy mô.